Luận về việc đọc sách như thế nào?

Ngày nào đọc được cuốn sách hay là ngày đó đáng ghi nhớ trong đời sống. Nên tiền nhân là cụ Phan Kế Bính lúc đương thời có giảng giải về việc đọc sách (xem sách) thánh hiền như sau:
  Xem sách nên phải dùng công phu thiết thực. Thánh hiền lập ngôn, chẳng qua giảng bàn việc nghĩa lý thì ở trong bụng ta vẫn đã có sẵn; chẳng qua bàn nói việc đời, mà việc thì mình ta vẫn đã từng trải. Ta đọc sách nên đem bụng thánh hiền, coi như bụng của ta; nên đem việc đời xưa coi như việc bây giờ. Đặt thân mình vào địa vị người xưa, như thế mới là xem sách thiết vào đến mình. Mỗi ý mỗi câu, điều như việc của mình, so với người nhớ sách qua loa, mới hiểu nghĩa đã cho là giỏi; khác xa nhau lắm.
  Đọc sách lại cần phải tỉnh ngộ. Trong giời đất vẫn có một lẽ nhất quán, có thể nhân lẽ này mà suy ra lẽ khác. Bụng ta phải rất tinh tế và rất hư không thì động đến đâu cũng hiểu được. Thường thấy người đọc sách vội vàng xem qua rồi lại dở sang tờ khác, không chịu ngẫm nghĩ cái tinh thần trong sách, như thế thì kiến thức tài nào mà nảy ra được. Đó là cái lỗi không tinh tế. Cái lỗi đó lại do cái bụng không được hư không. Nghĩa lý vô cùng, học đến già cũng vị tất đã hiểu hết. Kẻ tục tử thường tự coi mình hơn người, cho nên không thành được người có học. Vả phép đọc sách, lúc trước phải có ý tựa như khổ sở; phi khổ sở thì không tài nào biết được; lúc sau phải có ý tựa vui vẻ; phi vui vẻ thì không hội được lý thú. Đức Khổng tử nói rằng: “Lúc chưa nghĩ được thì tức giận quên cả ăn, lúc nghĩ được rồi thì vui lòng mà quên cả lo”, học như thế mới là học.
đọc sách như thế nào?

Share this post