Kinh Kalama Phật dạy: Chớ vội tin điều gì!

Đứng trước một vấn đề tai nghe, mắt thấy xin hãy chớ vội tin ngay và cũng chớ vội bác bỏ. Đặc biệt, một quan niệm được đám đông tung hô rất dễ khiến chúng ta mắc vào cái bẫy “tin ngay” vì lẽ thường là “chân lý thuộc về số đông”. Tôi luôn quan niệm: tư duy số đông chỉ là con số 0 tròn trĩnh, và luôn răn bản thân mình hãy thấu đáo trước những “tâm lý bầy đàn”.
Tôi viết lại lời Đức Phật dạy trong kinh Kalama, xin lưu ý “chớ vội tin” khác với “đừng nghe” mà biết lắng nghe để tiếp thu và phân biệt:
Chớ vội tin !
  • Một là, chớ vội tin một điều gì, chỉ vì điều đó là truyền thuyết.
  • Hai là, chớ vội tin một điều gì, chỉ vì điều đó thuộc về truyền thống.
  • Ba là, chớ vội tin một điều gì, chỉ vì điều đó được nhiều người nhắc đến hay tuyên truyền.
  • Bốn là, chớ vội tin một điều gì, chỉ vì điều đó được ghi lại trong kinh điển hay sách vở.
  • Năm là, chớ vội tin một điều gì, chỉ vì điều đó thuộc lý luận siêu hình.
  • Sáu là, chớ vội tin một điều gì, chỉ vì điều đó phù hợp với lập trường của mình.
  • Bảy là, chớ vội tin một điều gì, khi mà điều đó được căn cứ trên những dữ kiện hời hợt.
  • Tám là, chớ vội tin một điều gì, chỉ vì điều ấy phù hợp với định kiến của mình.
  • Chín là, chớ vội tin một điều gì, chỉ vì điều ấy được sức mạnh và quyền uy ủng hộ.
  • Mười là, chớ vội tin một điều gì, chỉ vì điều ấy được các nhà truyền giáo hay đạo sư của mình tuyên thuyết.